Tylenol Otizme Neden Olur mu? Arastirmalarin Gercekte Gosterdikleri

Tylenol'u (asetaminofen) otizmle iliskilendiren basliklar gorduuyseniz, yalniz degilsiniz. Bu haberler birkac yilda bir ortaya cikiyor ve ozellikle hamilelik sirasinda asetaminofen kullanan ebeveynlerde buyuk kaygi yaratiyor. Belki siz de onlardan birisiniz. Belki aylardir veya yillardir bu konuda sucluluk duygusu tasiyorsunuz.

O halde dogrudan soyleyellim: Tylenol otizme neden olmaz.

Ancak basliklar da tamamen uydurma degildir. Altlarinda gercek bir bilimsel bulgu var. Sadece basliklarin soyledigi anlama gelmiyor. Gercekte neler olup bittigine bakalim.

Calismalar Ne Buldu

Zerbo ve meslektaslari tarafindan JAMA Pediatrics'te (2016) yayinlanan calisma da dahil olmak uzere birkac calisma, hamilelik sirasinda asetaminofen kullanimii ile otizm riski arasindaki iliskiyi incelemistir. Bu calismalarin bazilari istatistiksel bir korelasyon bulmustur. Arastirmacilar buyuk anne gruplarina baktiginda, hamilelik sirasinda asetaminofen kullandigini bildirenlerin otizm teshisi alan cocuk oranlarinin biraz daha yuksek oldugunu bulmuslardir.

Bu endise verici gorunuyor. Ama basliklarin atlaidigii kisim su: korelasyon nedensellik degildir. Ve bu durumda, korelasyonun neden var olduguna dair acik bir aciklama bulunmaktadir.

Semsiye Sorunu

Semsiye kullanimi ve islanma hakkinda bir calisma yaptiginizi hayal edin. Muhtemelen guclu bir korelasyon bulursunuz: semsiye tasiyan insanlarin yagmura yakalanma olasiligi, semsiye tasimayanlardan daha yuksektir. Bu, semsiyelerin yagmura neden oldugu anlamina mi gelir? Elbette hayir. Semsiye ve yagmurun ayni anda gorunme egiliminde oldugu anlamina gelir, cunku biri digerinin bir yaniti olarak ortaya cikar.

Tylenol ayni sekilde calisir. Insanlar atesleri, agrilari, iltihaplanmalari veya hastaliklari oldugunda asetaminofen alirlar. Kendilerini iyi hissettikleri rastgele bir Sali sabahi almazlar. Dolayisiyla asetaminofen kullanimi, altta yatan bir durumun gostergesidir, durumun kendisi degildir.

Aslinda Neler Oluyor

Gercek hikaye bagisiklik sistemi hakindadir, ilac hakkinda degil.

Hamile bir kisi ates, enfeksiyon veya belirgin bir iltihap yasadiginda, bagisiklik sistemi son derece aktif hale gelir. Bu bagisiklik aktivitesi, gelismekte olan fetusa dahil olmak uzere vucudun her yerine sinyaller gonderir. Bilim insanlarinin "maternal immun aktivasyonu" dedigi konudaki arastirmalar, bu sinyallerin fetal beyin gelisimi sirasinda gen ifadesini ince bir sekilde etkileyebildigini gostermistir (Zerbo et al., 2016). Dramatik bir dugme cevirme seklinde degil, noron yollarinin nasil olustugunu sekillendirelebilecek kucuk zamanlama ayarlamalari seklinde.

Asetaminofen verilerde gorunur cunku insanlarin bagisiklik sistemi aktifken aldiklari seydir. Ilac, gelisimsel sonuclara neden olmak yerine bagisiklik olaylariyla korelasyon icindedir. Tylenol'u denklemden tamamen cikarsaniz bile, bagisiklik aktivitesi hala orada olacaktir.

Genlerin ve gen ifadesinin otizmde nasil calistigina daha derin bir bakis icin, ilgili makalemize goz atin: Otizm ve Genetigi Anlamak: Aileler Icin Basit Bir Rehber.

Tylenol'dan Kacinmaniz Gerekir miydi?

Hayir. Nedeni su.

Hamilelik sirasinda yuksek ates kendi basina riskler tasir. Tedavi edilmemis ates, ozellikle ilk trimesterdeki kalici yuksek ates, cesitli gelisimsel endiselerle iliskilendirilmistir. Atesi asetaminofenle tedavi etmek pervasizca degildir. Standart tibbi yonlendirmedir. Doktorlarin onerdigi seydir cunku alternatif -- yuksek atesin devam etmesine izin vermek -- genellikle daha endise verici kabul edilir.

Hamilelik sirasinda Tylenol kullandiysaniz, size sunulan bilgilere dayanarak makul bir tibbi karar verdiniz. Kendinize ve bebeginize bakmaya calisiyordunuz. Bu konuda sucluluk duymaniz gereken bir sey yok.

Bunun Tylenol'un Otesinde Onemi

Tylenol hikayesi, otizm arastirmalarinda tekrarlanan bir kaliba iyi bir ornektir. Bir calisma korelasyon bulur. Medya bunu nedensel bir basliga donusturur. Ebeveynler sucluluk duyar. Nueanslar kaybolur.

Bu kalibi ekran suresi, diyet, stres ve onlarca baska seyle goreceksiniz. Ve hepsini degerlendirmenin cercevesi aynidir:

• Calisma korelasyon mu yoksa nedensellik mi gosteriyor? (Neredeyse her zaman korelasyon.)
• Iliskiyi aciklayan bir karistirici degisken var mi? (Genellikle evet.)
• Bulgu, gercekte yapmaniz gerekeni degistiriyor mu? (Nadiren.)

Otizm oncelikli olarak genetiktir. Iki milyondan fazla cocugu inceleyen tarihi bir calisma, kalitimselligin otizm riskinin yaklasik %83'unu olusturdugunu bulmustur (Sandin et al., 2017). Bir cocugun otizmli olup olmadigini sekillendiren seyin buyuk cogunlugu DNA'lari tarafindan belirlenmisti, hamilelik sirasinda olan herhangi bir sey tarafindan degil.

Simdi Ne Yapabilirsiniz

Tylenol veya hamilelik sirasinda yaptiginiz veya yapmadiginiz baska herhangi bir sey hakkinda sucluluk duygusu tasiyorsaniz, bilimin gercekte destekledikleri sunlardir:

• Birakin gitsin. Cocugunuzun otizmine siz neden olmmadiniz. Arastirmalar bu konuda nettir.
• Ileriye odaklanin. Cocugunuz icin yapabileceginiz en etkili sey, gelisimini simdi desteklemektir. Erken mudahale, iletisim araclari ve duyarli ebeveynlik gercek, olculebilir bir fark yaratir.
• Korkutucu basliklara supheyle yaklasib. "X otizme neden oluyor" gordugunduzde sorun: bu korelasyon mu nedensellik mi? Calismayi kim finanse etti? Diger arastirmacilar ne diyor? Yanit neredeyse her zaman basliktan daha nuyanslidir.

Cocugunuz burada, harika ve simdiye -- gecmise takilmak yerine bugune -- odaklanmaniza ihtiyaci var.

Kaynaklar

• Sandin, S., et al. (2017). The heritability of autism spectrum disorder. JAMA, 318(12), 1182-1184.
• Zerbo, O., et al. (2016). Association between influenza infection and vaccination during pregnancy and risk of autism spectrum disorder. JAMA Pediatrics, 170(1), e163609.